04.02.2012

PLAYTIME - In de Angelsaksische verteltraditie heb je een hoofdpersonage dat door iemand wordt tegengewerkt en door een ander wordt geholpen. Maar als je er vanuit gaat dat iedereen zijn eigen motivatie heeft, zoals in het echte leven, krijg je complexere situaties.

Regisseur Ruben Ostlund legt het uitgangspunt van zijn film Play helder uit. Het leven is een spel en omdat de spelers nu eenmaal mensen zijn die stuk voor stuk hun eigen plan hebben, veranderen de regels van dat spel voortdurend. Je moet alert, creatief en gehaaid zijn om niet kopje onder te gaan. Kinderen begrijpen dat misschien nog wel beter dan volwassenen. Hun geest is soepel, ze passen zich makkelijk aan en ze vinden de mazen in de wet nog voordat hij goed en wel van kracht is gegaan.

De camera volgt een stel zwarte jongens in suburbaan Zweden, de jongste een jaar of twaalf, de oudste koud vijftien. Boefjes zijn het, maar atypische boefjes. Ze maken blanke jongens van iets minder dan hun eigen lengte mobiele telefoons en andere kostbare zaken afhandig door ze wijs te maken dat een van hun broers van zijn mobiel is beroofd en dat ze nu op zoek zijn naar de dader. Of ze de hunne dus even mogen vasthouden. Zie je wel, het scherm vertoont precies dezelfde krassen als dat van het gejatte exemplaar. Komt u maar even mee heren, dit gaan we oplossen als mannen onder elkaar. Volgt een eindeloze zwerftocht door troosteloze buitenwijken, waartijdens twee blanke jongens en een Aziatische test na test moeten doorstaan om te bewijzen dat hun spullen wel echt hun spullen zijn. De kleurlingen intimideren met woorden, maar slaan nooit.

Het is een omslachtige manier van doen, maar wel een die werkt, getuigen de keiharde feiten. Ostlund baseerde zijn film op ware gebeurtenissen. Tussen 2006 en 2008 beroofde een groep jongens uit zijn woonplaats Goteborg op exact deze wijze zo'n veertig andere kinderen van geld en goed. De regisseur mocht de dossiers inzien. Hij sprak met de daders en de slachtoffers. Hij reproduceerde de gebeurtenissen met engelengeduld. Analytisch, bijna documentair gedraaid.

Twee vragen kraken de hersens van de kijker: hoe komen deze jongens zo stuur- en gewetenloos, en heeft hun huidskleur er iets mee te maken? In Frankrijk vonden ze van wel: daar werd Ostlund aangevallen op zijn keuze voor zwarte boefjes. Politieke correctheid die de mensheid nog nooit een stap verder heeft gebracht. Wie goed oplet ziet dat het de regisseur niet gaat om een aanval op de multiculturele samenleving: hij laat er hoogstens de complexe resultaten van zien. De Aziatische jongen speelt Mozart op zijn klarinet, een blank meisje voert Afrikaanse dans op, een stel Indiaanse straatmuzikanten haalt een vette bek bij McDonalds. En de blanke en gekleurde volwassenen in dit verhaal bezondigen zich evengoed als hun kinderen aan intimidatie en aan inconsequent en onwettelijk gedrag. Wie geeft de jeugd van tegenwoordig het goede voorbeeld? Het is trial and error, vallen en opstaan. Het leven, een bananenschil. Laten we het er in Jezusnaam over hebben en er Inch'Allah op zijn tijd ook hartelijk om lachen.

Gesproken Column IFFR IG Talkshow, 04.02.2012





   SLUITEN >>